Inschrijving voor 9de editie van Straatvinken van start, meer dan 100 besturen doen mee

Vanaf vandaag kunnen burgers in heel Vlaanderen zich inschrijven om op donderdag 21 mei tussen 17 en 18 uur met Straatvinken het verkeer te tellen in hun straat. Hoe ze hun straat persoonlijk ervaren, kunnen ze vervolgens laten weten via de vragenlijst van straat-O-sfeer. Al meer dan 100 gemeenten roepen hun bewoners op om deel te nemen aan de negende editie van dit burgerwetenschapsonderzoek. De ondersteuning van de lokale besturen is zeer belangrijk met het oog op de noodzakelijke modal shift naar duurzamer verkeer. In een veranderende geopolitieke context blijft het belang van Straatvinken duidelijk: het onderzoek maakt zichtbaar hoe mensen zich verplaatsen en of we dichter bij de doelstellingen komen. 

Het burgeronderzoek Straatvinken is een initiatief van de Ringland Academie, de Universiteit Antwerpen en HIVA - KU Leuven, en krijgt financiële ondersteuning van de Vlaamse overheid. Het kent dit jaar zijn negende editie. Opnieuw vinken burgers een uur lang in hun straat elke passerende voetganger, fietser, step, tram, bus, auto en bestel- en vrachtwagen af. Via de leefbaarheidsbevraging straat-O-sfeer verzamelt het burgeronderzoek verhalen van bewoners over hoe ze hun straat dagelijks ervaren.
 

Modal shift gaat te traag
Bij de verkeerstelling in 2025 brachten straatvinkers met pen en papier op zo'n 3.000 telpunten één uur lang het verkeer in hun straat in kaart. Daaruit bleek dat er nog te weinig beweging zit in de modal split, de verdeling van verplaatsingen tussen verschillende vervoerswijzen. De shift naar duurzamere vervoerswijzen gaat trager dan noodzakelijk.

‘We stellen vast dat de verandering in de gewenste richting gaat,’ concludeerde Thomas Vanoutrive, mobiliteitsexpert aan de Universiteit Antwerpen en onderzoeker bij Straatvinken, ‘maar het tempo blijft veel te laag om de doelstelling te halen. De auto blijft dominant, zeker buiten de stedelijke kernen.’ 

De doelstelling van de Vlaamse overheid is dat 50% van alle verplaatsingen tegen 2030 op een duurzame manier gebeurt: te voet, met de fiets of het openbaar vervoer. 

Meer drukte en lawaai
Bovendien vond een meerderheid van de deelnemers aan de leefbaarheidsbevraging van straat-O-sfeer dat de verkeersdrukte in hun straat toegenomen was. Ook de verkeersveiligheid, geluidshinder en parkeerdruk gingen erop achteruit. In de straten waar bewoners wél een verbetering merken, verwezen ze naar ingrepen in de infrastructuur, zoals straatknips, verkeersdrempels, fietszones en heraanleg als woonerf. 

‘Bewoners hebben terecht hoge verwachtingen over de leefbaarheid van hun straat. We zien in het onderzoek dat veel straten die verwachtingen op dit moment niet of onvoldoende inlossen', stelde Huib Huyse, die het leefbaarheidsonderzoek coördineert vanuit HIVA - KU Leuven. 'De leefbaarheid hangt niet alleen af van het verkeer, maar ook van hoe mensen elkaar kennen en ondersteunen. Die sociale dimensie kan de negatieve impact van druk verkeer evenwel niet zomaar compenseren. Daarvoor zijn andere maatregelen van de overheden nodig.’

Actuele relevantie van Straatvinken
De geopolitieke ontwikkelingen van vandaag maken duidelijk hoe afhankelijk onze mobiliteit nog is van externe factoren. Daardoor staat mobiliteit opnieuw hoog op de agenda en groeit het belang van de Vlaamse doelstelling om tegen 2030 minstens 50% van alle verplaatsingen duurzaam te maken. Straatvinken helpt om die evolutie concreet op te volgen: het onderzoek toont hoe mensen zich vandaag verplaatsen en of we stap voor stap dichter bij die doelstelling komen.

Lokale besturen
De resultaten van Straatvinken en straat-O-sfeer bieden waardevol materiaal voor het lokale mobiliteitsbeleid, de heraanleg van straten, wijkanalyses en adviesraden. Daarom moedigt Straatvinken de steden, gemeenten en districten aan hun inwoners op te roepen om deel te nemen. Al meer dan 100 gemeenten lokale besturen (*) zegden hun medewerking toe. Andere gemeenten kunnen nog steeds inschrijven.

Eén uurtje tellen op donderdag 21 mei
De verkeerstelling vindt dit jaar plaats op donderdag 21 mei. In heel Vlaanderen vinken burgers van 17 tot 18 uur elke verkeersbeweging in hun straat af op een telformulier. Geïnteresseerden kunnen zich vanaf vandaag registreren op straatvinken.be om mee te tellen. Vanaf vandaag kunnen tellers én niet-tellers ook de leefbaarheidsbevraging straat-O-sfeer invullen.
 

Prof. Thomas Vanoutrive: ‘We roepen burgers op om elk jaar opnieuw te tellen en te vertellen. Alleen zo kunnen we nagaan of er evolutie zit in hoe ze hun straat ervaren en of we de noodzakelijke modal shift naar duurzamer verkeer realiseren.